Vực lại phân khúc nhà ở xã hội (Tiếp theo và hết) (*)

.
Vực lại phân khúc nhà ở xã hội (Tiếp theo và hết) (*)
Thứ Tư, 11/07/2018, 03:11:20
 Font Size:     |        Print
 

Khu nhà ở dành cho người thu nhập thấp tại quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh.

Bài 2: Tiếp tục thực hiện các giải pháp toàn diện -

Hiệu quả của chính sách về nhà ở xã hội (NOXH) khá rõ ràng, quy định đã đầy đủ, nhưng kết quả thực tế còn khiêm tốn. Vấn đề hiện nay là cần tập trung vào các giải pháp toàn diện, dài hơi, đồng thời cần sự chung tay vào cuộc của các bên liên quan nhằm đẩy mạnh phân khúc NOXH giàu tính nhân văn này.

Bám sát các quy định

Để giải quyết điểm nghẽn về vốn, việc thay đổi cách làm rất quan trọng, nhất là tư duy trong triển khai thực hiện vì quy định đã có và khá đầy đủ, nhưng nhiều nơi, nhiều lúc triển khai còn chậm. Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) Nguyễn Trần Nam nhận định, mặc dù đây là thời điểm ngân sách còn nhiều khó khăn, nhưng không phải không thể thu xếp khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi năm để phát triển NOXH.

Hai nguồn vốn hỗ trợ cho NOXH là từ nguồn ngân sách và nguồn huy động của Ngân hàng Chính sách xã hội đến nay vẫn chưa được triển khai cho dù đã có chỉ đạo từ Chính phủ. Việc chần chừ giải ngân sẽ hạn chế nguồn cung NOXH vốn đã khan hiếm, cũng như giảm hiệu quả trong công tác bảo đảm an sinh xã hội. Mặt khác, khi phân khúc NOXH phát triển sẽ kéo theo hàng loạt các ngành nghề khác “ăn theo”, cũng như thu hút thêm nhiều nguồn lực từ xã hội. Theo đánh giá của VNREA, một đồng bỏ vào NOXH thu hút khoảng 15 đồng từ xã hội. Do vậy, không có lý do gì để một phân khúc nhân văn và tiềm năng như vậy bị lãng quên, bỏ phí. Đồng thời, những nguồn lực dành cho NOXH cần được duy trì đều đặn, lâu dài, góp phần thu hút sự quan tâm của các doanh nghiệp và đối tượng được hưởng lợi lớn nhất là đông đảo người dân thu nhập thấp, gia đình chính sách, những người khó có khả năng tiếp cận nhà ở nếu không có sự hỗ trợ, giúp đỡ kịp thời.

Cùng chung nhận xét, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) Vũ Văn Phấn cho biết, theo thống kê của các địa phương, có 206 dự án NOXH, tương đương với 8,5 triệu m2 nhà ở đang bị đình trệ do thiếu vốn. Hiện nay, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định cấp 500 tỷ đồng cho Ngân hàng Chính sách xã hội và ngân hàng tự huy động thêm 500 tỷ đồng để cho vay mua NOXH. Tuy nhiên, nguồn hỗ trợ này chưa được triển khai và cũng chỉ cho người dân vay mua nhà, trong khi đó tại các dự án bị đình trệ, chủ đầu tư đang rất cần vốn để tiếp tục triển khai. Thực tế, sau khi gói 30 nghìn tỷ đồng kết thúc, Bộ Xây dựng với trách nhiệm là cơ quan quản lý chung về chương trình phát triển NOXH đã có nhiều văn bản gửi các cấp có thẩm quyền xem xét, bố trí nguồn vốn theo đúng quy định trong Luật Nhà ở năm 2014 và Nghị định 100/2015/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển và quản lý NOXH, trong đó quy định việc Nhà nước phải bố trí nguồn vốn để cấp bù lãi suất cho vay làm NOXH.

Và mới đây, Bộ trưởng Xây dựng đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị chỉ đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét bố trí một phần vốn cho các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại để có nguồn vốn cho vay mua NOXH. Tuy nhiên, đến nay tình hình triển khai nguồn vốn vẫn tiến triển khá chậm với lý do các tổ chức này chưa được bố trí nguồn vốn. Theo tính toán, nếu có nguồn vốn cấp bù lãi suất, các tổ chức tín dụng và ngân hàng sẽ huy động được gấp 33 lần số tiền cấp bù. Chẳng hạn, khi Nhà nước cấp bù lãi suất cho bốn ngân hàng thương mại là 1.000 tỷ đồng, sẽ huy động được hơn 33 nghìn tỷ đồng cho vay, đối tượng được vay mở rộng hơn và nhiều dự án đang vướng mắc hoặc xây dựng mới, có điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, góp phần bù đắp nguồn cung thiếu hụt NOXH hiện nay. Do vậy, bên cạnh kênh cho vay của Ngân hàng Chính sách xã hội, nếu bố trí cấp bù lãi suất khoảng 3.400 tỷ đồng cho các ngân hàng thương mại theo tính toán của Bộ Xây dựng trong giai đoạn tới, mục tiêu phát triển NOXH đến năm 2020 theo Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, nhiều khả năng sẽ đạt được.

Một trong những điểm nghẽn quan trọng khác là quỹ đất sạch. Hiện nay, chưa có thống kê đầy đủ về hiện trạng của các quỹ đất này. Theo Chủ tịch Tổng hội xây dựng Việt Nam Trần Ngọc Hùng, trước mắt cần rà soát, công khai minh bạch hiện trạng của các khu đất đã dành để phát triển NOXH, nhất là quỹ đất 20% tại các khu đô thị. Đây đều là những khu đất có vị trí thuận lợi, được hưởng chung hạ tầng sẵn có với các khu vực chung quanh, do đó rất dễ bị chiếm dụng hoặc sử dụng sai mục đích. Tuy nhiên, các khu đất này hầu hết vẫn chưa có hạ tầng đầy đủ, thậm chí chưa được giải phóng mặt bằng. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn của các địa phương, trong đó phải có trách nhiệm hỗ trợ chủ đầu tư về thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng... theo quy định. Có thể thấy, địa phương nào quan tâm, thì chương trình NOXH địa phương đó phát triển.

Cần sự vào cuộc của tất cả các bên

Trước hết là sự cố gắng từ phía chủ đầu tư các dự án NOXH, nhất là sau khi đưa công trình vào sử dụng. Theo tìm hiểu của chúng tôi, nhiều dự án NOXH vẫn tồn tại nhiều vướng mắc, chất lượng công trình xuống cấp, gây bức xúc cho người dân. Một số dự án còn xảy ra tranh chấp về sở hữu chung, riêng, chưa bàn giao quỹ bảo trì và thành lập ban quản lý tòa nhà theo quy định, trong khi đó công tác vận hành, quản lý chung cư còn lỏng lẻo... Tất cả những lý do nêu trên đã làm giảm sự tin tưởng của người dân đối với phân khúc NOXH; do đó, rất cần sự nỗ lực cũng như tính chuyên nghiệp của các chủ đầu tư nhằm bảo đảm chất lượng cuộc sống sinh hoạt của cư dân - những người có nguồn thu nhập hạn chế.

Thực tế nhiều năm qua, sức nóng của NOXH đã giảm bớt, một phần là nhờ đà phục hồi của thị trường bất động sản so với giai đoạn trầm lắng 2010 - 2013. Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) Vũ Văn Phấn, bên cạnh khó khăn muôn thuở về vốn và quỹ đất, đây là một trong những lý do khiến doanh nghiệp không mặn mà với chương trình NOXH. Đồng thời, mức lãi suất tối đa 10% khi bán nhà và 15% khi đầu tư nhà cho thuê, hiện cũng không còn hấp dẫn doanh nghiệp. Có thể thấy, trước đây nhiều chủ đầu tư xin chuyển đổi dự án từ nhà ở thương mại sang NOXH để được hưởng các ưu đãi, nhưng khi ưu đãi không còn và thủ tục chưa hết rườm rà, nhiều dự án lại rục rịch chuyển lại như cũ, do vậy trước mắt cần tập trung giải quyết tốt công tác thủ tục hành chính, giảm chi phí cho doanh nghiệp. Tiếp đến, cần thực hiện tốt việc hỗ trợ theo đúng quy định. Mặc dù, nguồn vốn ngân sách địa phương đang rất khó khăn, nhưng có thêm hỗ trợ, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật của dự án, chắc chắn sẽ thu hút sự quan tâm của chủ đầu tư các dự án NOXH.

Kinh nghiệm của các nước trên thế giới là luôn chú trọng song hành phát triển nhà ở thương mại và NOXH với các tên gọi và mức độ hỗ trợ khác nhau. Theo Chủ tịch VNREA Nguyễn Trần Nam, cho dù có khó khăn, nhưng các nước đều dành nguồn lực đều đặn và rõ ràng cho phát triển NOXH. Đây là mấu chốt nhằm cân bằng, giữ ổn định trên thị trường bất động sản. Vì vậy, chúng ta cần thực hiện tốt những chủ trương, chính sách phát triển nhà ở một cách hợp lý. Có thể thấy, thời gian trước, sự phối hợp giữa ngân hàng, ngành xây dựng, các địa phương và sự vào cuộc của hệ thống báo chí đã giúp triển khai gói hỗ trợ 30 nghìn tỷ đồng rất hiệu quả, nhận được sự đồng thuận của nhân dân. Tuy nhiên, thời gian gần đây, sự phối hợp này dường như chững lại, thiếu tính gắn kết, đòi hỏi cần “căn chỉnh” lại công tác này. Xét về lâu dài, cũng cần có thêm những chính sách ưu đãi phát triển NOXH cho thuê, thuê mua, từng bước hình thành thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp tương tự các nước phát triển, và đón đầu xu hướng mới.

* Bài 1: Hiệu quả chưa đạt yêu cầu

---------------------------

(*) Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 10-7-2018.

Hiện nay, tám đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về NOXH là khá rộng, dẫn đến khó khăn cho việc dành nguồn lực. Do vậy, Nhà nước cần rà soát, tập trung hỗ trợ NOXH cho nhóm nhỏ hơn, chủ yếu cho người thuê, thuê mua và mua, còn lại để thị trường tự điều chỉnh, cạnh tranh.

Trần Ngọc Hùng

Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam

HOÀNG XUÂN TÙNG
Nguồn: www.nhandan.org.vn